OBOWIĄZEK SZKOLNY
STAN PRAWNY

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Art. 70

1. Każdy ma prawo do nauki. Nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa. Sposób wykonywania obowiązku szkolnego określa ustawa.
  1. WYCHOWANIE PRZEDSZKOLNE; OBOWIĄZKOWE ROCZNE PRZYGOTOWANIE PRZEDSZKOLNE

[1] Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

[1] Art. 14.

1. Wychowanie przedszkolne obejmuje dzieci w wieku 3-6 lat.

 1a. W przypadku dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wychowaniem przedszkolnym może być objęte dziecko w wieku powyżej 6 lat, nie dłużej jednak niż do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 10 lat. Obowiązek szkolny tych dzieci może być odroczony do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 10 lat.

 1b. W szczególnie uzasadnionych przypadkach dyrektor przedszkola może przyjąć do przedszkola dziecko, które ukończyło 2,5 roku.

[1] Art. 14.

3. Dziecko w wieku 6 lat jest obowiązane odbyć roczne przygotowanie przedszkolne w przedszkolu albo w oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej.

3a. Obowiązek, o którym mowa w ust. 3, rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 6 lat. W przypadku dziecka, o którym mowa w ust. 1a (posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego), obowiązek ten rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego poprzedzającego rok szkolny, w którym dziecko rozpocznie spełnianie obowiązku szkolnego.

[1] Art. 16.

1. Na wniosek rodziców naukę w szkole podstawowej może także rozpocząć dziecko, które przed dniem 1 września kończy 6 lat, jeżeli wykazuje psychofizyczną dojrzałość do podjęcia nauki szkolnej.

2. Decyzję o wcześniejszym przyjęciu dziecka do szkoły podstawowej podejmuje dyrektor szkoły po zasięgnięciu opinii publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej. Dziecko, które zostało wcześniej przyjęte do szkoły podstawowej, jest zwolnione z obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 (obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne).

  1. OBOWIĄZEK SZKOLNY I OBOWIĄZEK NAUKI
    kogo dotyczy, formy spełniania

[1] Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

[1] Art. 15.

1. Nauka jest obowiązkowa do ukończenia 18 roku życia.

2. Obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, oraz trwa do ukończenia gimnazjum, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18 roku życia.

[1] Art. 16.

5. Obowiązek szkolny spełnia się przez uczęszczanie do szkoły podstawowej i gimnazjum, publicznych albo niepublicznych.

5a. Po ukończeniu gimnazjum obowiązek nauki spełnia się:

1) przez uczęszczanie do publicznej lub niepublicznej szkoły ponadgimnazjalnej,

2) przez uczęszczanie na zajęcia realizowane w formach pozaszkolnych ([1] art. 3 pkt 16: należy przez to rozumieć formy uzyskiwania i uzupełniania wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w placówkach i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 3a: placówki kształcenia ustawicznego, placówki kształcenia praktycznego oraz ośrodki dokształcania i doskonalenia zawodowego, umożliwiające uzyskanie i uzupełnienie wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych) w placówkach publicznych i niepublicznych posiadających akredytację, o której mowa w art. 68b,

3) przez uczęszczanie na zajęcia realizowane w ramach działalności oświatowej prowadzonej przez osoby prawne lub fizyczne na podstawie art.83a ust. 2 (działalność oświatowa nieobejmująca prowadzenia szkoły, placówki lub zespołu, o którym mowa w art. 90a ust. 1, może być podejmowana na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807)), dla której osoby te uzyskały akredytację, o której mowa w art.68b,

4) przez realizowanie, zgodnie z odrębnymi przepisami, przygotowania zawodowego u pracodawcy.

  1. OBOWIĄZEK RODZICÓW

[1] Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

[1] Art. 14b.

1. Rodzice dziecka podlegającego obowiązkowi, o którym mowa w art. 14 ust. 3 (obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne), są obowiązani dopełnić czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do przedszkola lub oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, a także zapewnić regularne uczęszczanie dziecka na zajęcia.

[1] Art. 18. Rodzice dziecka podlegającego obowiązkowi szkolnemu są obowiązani do:

1) dopełnienia czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do szkoły,
2)
 
zapewnienia regularnego uczęszczania dziecka na zajęcia szkolne,
3)
 
zapewnienia dziecku warunków umożliwiających przygotowywanie się do zajęć szkolnych.
4) zapewnienia dziecku realizującemu obowiązek szkolny poza szkołą warunków nauki określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art.16 ust.8 (ustawy o systemie oświaty [1]),
5)
powiadamiania organów gminy o formie spełniania obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki przez młodzież w wieku 16-18 lat i zmianach w tym zakresie.

  1. OBOWIĄZKI DYREKTORA PRZEDSZKOLA I SZKOŁY
[1] Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

[1] Art. 14b.
2.
Kontrolowanie spełniania obowiązku, o którym mowa w art.14 ust. 3 (obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne), należy do zadań dyrektora szkoły podstawowej, w obwodzie której dziecko mieszka.
3. Dyrektorzy publicznych i niepublicznych przedszkoli i szkół podstawowych, w których zorganizowano oddziały przedszkolne, są obowiązani powiadomić dyrektora szkoły, w obwodzie której dziecko mieszka, o spełnianiu przez dziecko obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 (obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne), w tym przedszkolu lub oddziale przedszkolnym oraz o zmianach w tym zakresie.

[1] Art. 16.
6.
Dyrektorzy niepublicznych szkół podstawowych i gimnazjów oraz dyrektorzy publicznych szkół podstawowych i gimnazjów, a także dyrektorzy szkół specjalnych i ośrodków, o których mowa w art. 2 pkt 5 (młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodki umożliwiające dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16  ust. 7[dzieci i młodzież upośledzona umysłowo w stopniu głębokim], a także dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo ze sprzężonymi niepełnosprawnościami realizację odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 [obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne], obowiązku szkolnego i obowiązku nauki), prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego, którym nie ustalono obwodów, o przyjęciu ucznia do szkoły są obowiązani powiadomić dyrektora publicznej szkoły podstawowej lub gimnazjum, w których obwodzie uczeń mieszka, oraz informować go o spełnianiu przez ucznia obowiązku szkolnego.

6a.
Przepis ust. 6 stosuje się odpowiednio do dyrektora publicznej szkoły podstawowej i publicznego gimnazjum o ustalonym obwodzie, który przyjął do szkoły ucznia zamieszkującego w obwodzie innej szkoły publicznej.

[1] Art. 19.

1. Dyrektorzy publicznych szkół podstawowych i gimnazjów kontrolują spełnianie obowiązku szkolnego przez dzieci zamieszkujące w obwodach tych szkół, a gmina kontroluje spełnianie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki przez młodzież w wieku 16-18 lat, w tym odpowiednio:
      1) kontrolują wykonywanie obowiązków, o których mowa w art. 18 pkt 1, 2 i 5, a także współdziałają z rodzicami w realizacji    obowiązku, o którym mowa w art. 18 pkt 3 i 4 (obowiązki rodziców),
      2)
prowadzą ewidencję spełniania obowiązku szkolnego oraz obowiązku nauki.

[5] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r.  w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji.

[5] § 3.
1.
Szkoła podstawowa i gimnazjum prowadzą księgę ewidencji dzieci i młodzieży podlegających obowiązkowi szkolnemu, zamieszkałych w obwodzie szkoły.
 

2. Do księgi ewidencji wpisuje się, według roku urodzenia, imię (imiona) i nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz adres zamieszkania dziecka, a także imiona i nazwiska rodziców (prawnych opiekunów) oraz adresy ich zamieszkania.

3. W księdze ewidencji odnotowuje się corocznie informacje o spełnianiu przez dziecko obowiązku szkolnego w tej albo innej szkole, informacje o spełnianiu obowiązku szkolnego poza szkołą na podstawie zezwolenia wydanego przez dyrektora szkoły oraz o odroczeniu spełniania obowiązku szkolnego ze wskazaniem decyzji, na podstawie której nastąpiło odroczenie.

4. W księdze ewidencji prowadzonej przez gimnazjum odnotowuje się corocznie, w porozumieniu z gminą, informacje o spełnianiu przez młodzież w wieku 16-18 lat obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki.

[2] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 lutego 2004 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do publicznych przedszkoli i szkół oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych

 

[2] § 22.

1. Dyrektor szkoły:

  1) decyduje o przyjęciu uczniów do wszystkich klas szkoły podstawowej i gimnazjum oraz do klas programowo wyższych (na semestry programowo wyższe) szkoły ponadgimnazjalnej oraz dotychczasowej szkoły ponadpodstawowej; 

  2) decyduje o przyjęciu uczniów do klasy pierwszej (na semestr pierwszy) szkoły ponadgimnazjalnej oraz dotychczasowej szkoły ponadpodstawowej, w przypadku gdy:

    a) uczeń powraca z zagranicy,
    b)
 
liczba kandydatów do klasy pierwszej (na semestr pierwszy) jest mniejsza lub równa liczbie wolnych miejsc, którymi dysponuje szkoła, i nie powołano szkolnej komisji rekrutacyjno-kwalifikacyjnej,
    c)
 
kandydat do szkoły lub oddziału dwujęzycznego ukończył klasę wstępną; 

  3) decyduje o przyjęciu słuchaczy na semestr pierwszy szkoły ponadgimnazjalnej dla dorosłych i dotychczasowej szkoły ponadpodstawowej dla dorosłych, w przypadku gdy nie powołano szkolnej komisji rekrutacyjno-kwalifikacyjnej, oraz na semestry programowo wyższe tej szkoły. 

2. W przypadkach niewymienionych w ust. 1 dyrektor szkoły przyjmuje uczniów na podstawie ustaleń szkolnej komisji rekrutacyjno-kwalifikacyjnej powołanej w celu przeprowadzenia rekrutacji do klas pierwszych (na semestr pierwszy). 

3. Dyrektor szkoły ponadto:

  1) w przypadku przeprowadzania dodatkowej rekrutacji dla absolwentów gimnazjów, którzy przystąpili do egzaminu, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 4, w późniejszym terminie, ogłasza termin dodatkowej rekrutacji po dniu 20 sierpnia każdego roku; 
  2)
 
przekazuje kuratorowi oświaty i organowi prowadzącemu szkołę informacje dotyczące rekrutacji do klasy pierwszej (na semestr pierwszy), a w przypadku niedokonania pełnego naboru do szkoły - wyznacza termin dodatkowej rekrutacji, a także przedłuża termin składania dokumentów do szkoły, jeżeli liczba kandydatów jest mniejsza niż liczba wolnych miejsc, którymi dysponuje szkoła; 

  3) wyznacza i organizuje egzaminy klasyfikacyjne, o których mowa w § 19 ust. 1 pkt 2; zapewnia stałe i aktualne informacje dotyczące terminów składania dokumentów do szkoły, warunków przyjęć i wyników rekrutacji, w tym informuje kandydatów do szkoły ponadgimnazjalnej o terminie ogłoszenia listy kandydatów przyjętych do szkoły oraz o obowiązku potwierdzenia woli podjęcia nauki w danej szkole, o którym mowa w § 23 pkt 2.

[2] § 19.

1. Do klasy programowo wyższej (na semestr programowo wyższy) w szkole podstawowej, gimnazjum, szkole ponadgimnazjalnej oraz dotychczasowej szkole ponadpodstawowej przyjmuje się ucznia na podstawie:

   1) świadectwa ukończenia klasy programowo niższej (wpisu w indeksie potwierdzającego ukończenie semestru programowo niższego) w szkole publicznej lub szkole niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej tego samego typu oraz odpisu arkusza ocen wydanego przez szkołę, z której uczeń odszedł; 

   2) pozytywnych wyników egzaminów klasyfikacyjnych, przeprowadzanych na warunkach określonych w odrębnych przepisach, w przypadku przyjmowania:
      a)
do szkoły podstawowej lub gimnazjum ucznia spełniającego obowiązek szkolny poza szkołą, na podstawie art. 16 ust. 8 ustawy,
      b)
 
do szkoły ponadgimnazjalnej ucznia spełniającego obowiązek nauki poza szkołą, na podstawie art. 16 ust. 8 ustawy,
      c)
 
do klasy programowo wyższej, niż to wynika z ostatniego świadectwa szkolnego ucznia zmieniającego typ szkoły lub profil klasy albo przedmiot realizowany w zakresie rozszerzonym,
      d)
 
do szkoły ponadgimnazjalnej lub dotychczasowej szkoły ponadpodstawowej ucznia przechodzącego ze szkoły niepublicznej nieposiadającej uprawnień szkoły publicznej; 

   3) świadectwa (zaświadczenia) wydanego przez szkołę za granicą i ostatniego świadectwa szkolnego wydanego w Polsce, na podstawie sumy lat nauki szkolnej ucznia.

  1. OBOWIĄZKI ORGANU PROWADZĄCEGO
[1] Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

[1] Art. 14.
4. Zapewnienie warunków do spełniania obowiązku, o którym mowa w ust. 3 (obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne),
jest zadaniem własnym gminy. 

5. Opłaty za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli publicznych ustala rada gminy, a w przypadku innych przedszkoli publicznych - organy prowadzące te przedszkola, z uwzględnieniem art. 6 pkt 1. 

([1] Art. 6. Przedszkolem publicznym jest przedszkole, które:
1) prowadzi bezpłatne nauczanie i wychowanie w zakresie co najmniej podstawy programowej wychowania przedszkolnego,
2) przeprowadza rekrutację dzieci w oparciu o zasadę powszechnej dostępności,
3) zatrudnia nauczycieli  posiadających kwalifikacje określone w odrębnych przepisach.)

[1] Art. 14a.
1. Rada gminy ustala sieć prowadzonych przez gminę publicznych przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych.  

2. Sieć publicznych przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych powinna być ustalona tak, aby wszystkie dzieci sześcioletnie zamieszkałe na obszarze gminy miały możliwość spełniania obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 (obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne), a droga dziecka sześcioletniego z domu do najbliższego publicznego przedszkola lub oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej nie przekraczała 3 km. 

3. Jeżeli droga dziecka sześcioletniego z domu do najbliższego publicznego przedszkola lub oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej przekracza 3 km, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka lub zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. 

4. Obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom sześcioletnim bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej lub ośrodka umożliwiającego dzieciom, o których mowa w art. 16 ust. 7 (dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim), a także dzieciom upośledzonym umysłowo ze sprzężonymi niepełnosprawnościami realizację obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 (obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne), albo zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice.

[1] Art. 17.
1. Sieć publicznych szkół powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego, z uwzględnieniem ust. 2. 

2. Droga dziecka z domu do szkoły nie może przekraczać:
    1) 
3 km - w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych,
    2) 
4 km - w przypadku uczniów klas V i VI szkół podstawowych oraz uczniów gimnazjów. 

3. Jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w obwodzie której dziecko mieszka, przekracza odległości wymienione w ust.2, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrot kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej. 

3a. Obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71b, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, gimnazjum lub ośrodka umożliwiającego realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7(dzieci
i młodzież upośledzona umysłowo w stopniu głębokim)
, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym ze sprzężonymi niepełnosprawnościami albo zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice.  

([1] Art. 71b.1. Kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art.1 pkt 5 i 5a, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach, o których mowa w art.2 pkt 5.

1a. Indywidualnym nauczaniem obejmuje się dzieci i młodzież, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły.

2. W zależności od rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego, dzieciom i młodzieży, o których mowa w ust. 1, organizuje się kształcenie i wychowanie, które stosownie do potrzeb umożliwia naukę w dostępnym dla nich zakresie, usprawnianie zaburzonych funkcji, rewalidację
i resocjalizację oraz zapewnia specjalistyczną pomoc i opiekę.)
 

4. Rada gminy, z uwzględnieniem ust. 1 i 2, ustala plan sieci publicznych szkół podstawowych i gimnazjów prowadzonych przez gminę, a także określa granice obwodów publicznych szkół podstawowych i gimnazjów, z wyjątkiem specjalnych, mających siedzibę na obszarze gminy, z zastrzeżeniem art. 58 ust. 2 (Akt założycielski szkoły publicznej, w której jest realizowany obowiązek szkolny, oprócz danych wymienionych w ust. 1 określa także jej zasięg terytorialny (obwód), w szczególności nazwy miejscowości (w miastach nazwy ulic lub ich części) należących do jej obwodu, a w przypadku szkoły podstawowej także podporządkowane jej organizacyjnie szkoły filialne. Szkole publicznej prowadzonej przez osobę fizyczną lub osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego nie ustala się obwodu, chyba że osoba prowadząca wystąpi z takim wnioskiem).
W przypadku publicznych szkół podstawowych i gimnazjów prowadzonych przez inne organy, określenie granic ich obwodów następuje w uzgodnieniu z tymi organami. Uchwała rady gminy podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym.  

6. Ustalanie planów sieci publicznych szkół, o których mowa w ust. 4 i 5, następuje po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty o zgodności planu z przepisami ust. 1-5.

[1] Art. 19.
 

1. Dyrektorzy publicznych szkół podstawowych i gimnazjów kontrolują spełnianie obowiązku szkolnego przez dzieci zamieszkujące w obwodach tych szkół, a gmina kontroluje spełnianie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki przez młodzież w wieku 16-18 lat (...)

2. Organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany w ramach zadań własnych przesyłać właściwym dyrektorom szkół informacje o aktualnym stanie i zmianach w ewidencji dzieci i młodzieży w wieku od 3-18 lat.

[2] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 lutego 2004 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do publicznych przedszkoli i szkół oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych

[2] § 24. Jednostki samorządu terytorialnego prowadzące szkoły:
    1) 
ustalają, w porozumieniu z dyrektorami szkół, liczbę oddziałów klas pierwszych oraz liczbę uczniów przyjmowanych do klas pierwszych, w tym w odniesieniu do szkół i oddziałów sportowych, szkół mistrzostwa sportowego, szkół i oddziałów dwujęzycznych, szkół i oddziałów dla mniejszości narodowych lub grup etnicznych, szkół i oddziałów integracyjnych oraz szkół i oddziałów specjalnych, a także przekazują te ustalenia kuratorowi oświaty; 
    2) 
upowszechniają informacje dla kandydatów do wszystkich typów szkół, w szczególności o planowanych profilach kształcenia ogólnozawodowego i zawodach, w których będzie realizowane kształcenie, oraz o liczbie miejsc w poszczególnych typach szkół.

[2] § 25. Rekrutację do szkół nowo tworzonych przeprowadza organ prowadzący szkołę lub wyznaczona przez niego osoba.

 

[5] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r.  w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji

 

[5] § 3
4
.
W księdze ewidencji prowadzonej przez gimnazjum odnotowuje się corocznie, w porozumieniu z gminą, informacje o spełnianiu przez młodzież w wieku 16 – 18 lat obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki.
  1. PRZYJĘCIE DO SZKOŁY

[2] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 lutego 2004 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do publicznych przedszkoli i szkół oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych

[2] § 2. Do przedszkola i oddziału przedszkolnego zorganizowanego w szkole podstawowej w pierwszej kolejności przyjmowane są dzieci w wieku 6 lat odbywające roczne przygotowanie przedszkolne. W następnej kolejności przyjmowane są dzieci matek lub ojców samotnie je wychowujących, matek lub ojców, wobec których orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności bądź całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji, na podstawie odrębnych przepisów, a także dzieci umieszczone w rodzinach zastępczych.

 

[2] § 3. Do klasy pierwszej szkoły podstawowej przyjmowane są dzieci, które w danym roku kalendarzowym kończą 7 lat i nie odroczono im rozpoczęcia spełniania obowiązku szkolnego na podstawie art. 14 ust. 1a lub art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, zwanej dalej "ustawą", a także dzieci, w stosunku do których podjęto decyzję o wcześniejszym przyjęciu do szkoły podstawowej na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy.

 

[2] § 4. Do klasy pierwszej szkoły podstawowej ogólnodostępnej prowadzonej przez gminę lub innej należącej do sieci szkół podstawowych ustalanej przez gminę przyjmuje się:

  1) z urzędu - dzieci zamieszkałe w obwodzie danej szkoły podstawowej;
  2) 
na wniosek rodziców (prawnych opiekunów) dzieci zamieszkałe poza obwodem danej szkoły podstawowej, w przypadku gdy szkoła dysponuje wolnymi miejscami.
  1. WCZEŚNIEJSZE PRZYJĘCIE DZIECKA DO SZKOŁY PODSTAWOWEJ
[1] Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

[1] Art. 16.
1.
Na wniosek rodziców naukę w szkole podstawowej może także rozpocząć dziecko, które przed dniem 1 września kończy 6 lat, jeżeli wykazuje psychofizyczną dojrzałość do podjęcia nauki szkolnej.  

2. Decyzję o wcześniejszym przyjęciu dziecka do szkoły podstawowej podejmuje dyrektor szkoły po zasięgnięciu opinii publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej. Dziecko, które zostało wcześniej przyjęte do szkoły podstawowej, jest zwolnione z obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 (obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne).

  1. ODROCZENIE SPEŁNIANIA OBOWIĄZKU SZKOLNEGO
[1] Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

[1] Art. 16.
3.
W przypadkach uzasadnionych ważnymi przyczynami rozpoczęcie spełniania przez dziecko obowiązku szkolnego może być odroczone, nie dłużej jednak niż o jeden rok.
4.
Decyzję w sprawie odroczenia obowiązku szkolnego podejmuje dyrektor publicznej szkoły podstawowej, w obwodzie której dziecko mieszka, po zasięgnięciu opinii publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej. 

[1] Art. 14. 1a. W przypadku dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wychowaniem przedszkolnym może być objęte dziecko w wieku powyżej 6 lat, nie dłużej jednak niż do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 10 lat. Obowiązek szkolny tych dzieci może być odroczony do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 10 lat.

  1. SPEŁNIANIE OBOWIĄZKU SZKOLNEGO POZA SZKOŁĄ
[8] Pismo MEN z 6 X 1993 r. w sprawie spełniania obowiązku szkolnego poza szkołą (DKO-430-4/93/JB) 

[8] W związku z pytaniami, dotyczącymi realizacji obowiązku szkolnego poza szkołą, MEN przedstawia w tej sprawie następujące stanowisko:

1. Spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą jest nową formą realizacji tego obowiązku, a jej podstawę prawną stanowi art. 16  ust. 8 ustawy o systemie oświaty [1]. Ustawa ta nie określiła dla MEN delegacji w sprawie opracowania szczegółowych zasad i trybu udzielania zezwoleń na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą
i w związku z tym art.16 ust.8 tej ustawy jest jedynym przepisem prawnym w tej sprawie. 

2. Uzyskanie zezwolenia na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą oznacza, że dziecko nie musi uczęszczać na zajęcia lekcyjne do szkoły, ale nie jest zwolnione ze spełniania obowiązku szkolnego. Powinno mieć zorganizowaną naukę w domu lub kształcić się w  innej formie, wybranej przez rodziców i zaakceptowanej przez dyrektora wydającego zezwolenie, w taki sposób jednak, aby gwarantowało to dziecku uzyskanie wiedzy i umiejętności koniecznych dla ukończenia szkoły podstawowej i uzyskania tym samym świadectwa ukończenia tej szkoły. Treść pisma ma obecnie zastosowanie także do szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych.

3. Dyrektor szkoły, podejmując decyzje w sprawie udzielenia zezwolenia na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą, musi rozważyć wszystkie argumenty przedstawione we wniosku przez rodziców i ocenić, czy  warunki zapewnione przez rodziców - w tym kwalifikacje osoby (osób) mających kształcić dziecko - pozwolą dziecku sprostać wymaganiom określonym w minimach programowych (podstawie programowej) przedmiotów obowiązkowych  i ukończyć szkołę podstawową (gimnazjum). 

4. Dziecko, któremu udzielono zgody na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą, powinno być wpisane do księgi uczniów
z adnotacją o formie spełniania obowiązku szkolnego, a także do księgi ewidencji dzieci podlegających obowiązkowi szkolnemu - ze wskazaniem dyrektora szkoły udzielającego zezwolenia na tę formę realizacji obowiązku szkolnego. Dziecko takie, mimo wpisania jego nazwiska do księgi uczniów, nie jest wliczane do ogólnej liczby uczniów tej szkoły i szkoła nie powinna wykazywać go w liczbie uczniów, na których przyznawane są dotacje określone w art. 80 ust. 1 ustawy o systemie oświaty [1]. Wpisanie dziecka do księgi uczniów wynika jedynie z konieczności założenia arkusza ocen. Dyrektor szkoły udzielający zezwolenia lub osoba przez niego wskazana prowadzi dokumentację przebiegu nauczania: protokoły egzaminów klasyfikacyjnych i ew. sprawdzających, jeśli takie są organizowane, a także arkusz ocen, do którego wpisuje się wyniki egzaminów.

5. Komisyjny egzamin klasyfikacyjny wyznacza dyrektor szkoły udzielający zezwolenia - w terminie uzgodnionym z dzieckiem i jego rodzicami, a przeprowadza komisja (...). Tylko pozytywne wyniki uzyskane z tego egzaminu mogą być podstawą do uzyskania świadectwa ukończenia szkoły podstawowej (gimnazjum) lub promocyjnego, będącego podstawą do przyjęcia do szkoły. Stanowi
o tym
§17 ust. 1 pkt 2  rozporządzenia [2] (w nowym rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 lutego 2004 r.
w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do publicznych przedszkoli i szkół oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych (Dz.U. Nr26, poz.232) jest to
§19 ust.1 pkt 2 – dopisek M.B.).

6. W świetle obowiązujących przepisów szkoła nie ma obowiązku przeprowadzania komisyjnych egzaminów klasyfikacyjnych
w innych, niż opisane wyżej, przypadkach. Jednak egzaminy takie - na wniosek rodziców dziecka - mogą być przeprowadzane za zgodą dyrektora szkoły, który udzielił zezwolenia na tę formę spełniania obowiązku szkolnego, np. coroczne egzaminy z programu nauczania każdej klasy z wpisaniem ich wyników do arkusza ocen ucznia.

7. Dziecko realizujące obowiązek szkolny poza szkołą powinno otrzymać legitymację szkolną, która jest dokumentem poświadczającym uprawnienie do ulgi przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego. Uprawnienia do tej ulgi zostały określone w ustawie z dnia 20 VI 1992 r. o uprawnieniach do bezpłatnych i ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. Nr 54, poz. 254 ze zmianami) i przysługują dzieciom  i młodzieży w wieku powyżej 7 lat do czasu ukończenia szkoły ponadpodstawowej publicznej lub niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej, nie dłużej niż do ukończenia 20 roku życia. Legitymację wydaje dyrektor szkoły, który zezwolił na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą. 

8. Dyrektor szkoły, w obwodzie której dziecko mieszka, sprawując kontrolę spełniania obowiązku szkolnego zgodnie z art.19 ust.1 ustawy o systemie oświaty [1], powinien rokrocznie ocenić, czy rodzice dziecka spełniającego obowiązek szkolny poza szkołą zapewniają dziecku warunki umożliwiające kształcenie się (nauczyciel, podręczniki itp.). Polska jest sygnatariuszem Konwencji
o Prawach Dziecka, w której gwarantuje się dziecku prawo do nauki. Kształcenie w zakresie szkoły podstawowej (i gimnazjum) jest w naszym kraju obowiązkowe, a dziecko realizujące obowiązek szkolny poza szkołą nie jest zwolnione ze spełniania tego obowiązku.

9. Uczniowi realizującemu obowiązek szkolny poza szkołą nie przysługuje z tego tytułu dofinansowanie z kuratorium.
Treść pisma ma obecnie zastosowanie także do szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych.

  1. KONTROLA SPEŁNIANIA OBOWIĄZKOWEGO ROCZNEGO PRZYGOTOWANIA PRZEDSZKOLNEGO, OBOWIĄZKU SZKOLNEGO I OBOWIĄZKU NAUKI
[1] Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

[1] Art. 14b.
2.
Kontrolowanie spełniania obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 (obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne), należy do zadań dyrektora szkoły podstawowej, w obwodzie której dziecko mieszka. 

[1] Art. 19.
1.
Dyrektorzy publicznych szkół podstawowych i gimnazjów kontrolują spełnianie obowiązku szkolnego przez dzieci zamieszkujące w obwodach tych szkół, a gmina kontroluje spełnianie obowiązku nauki przez młodzież w wieku 16-18 lat, w tym odpowiednio:
   1) 
kontrolują wykonywanie obowiązków, o których mowa w art.18 pkt 1,2 i 5, a także współdziałają z rodzicami w realizacji obowiązku, o którym mowa w art.18 pkt 3 i 4,
   2) 
prowadzą ewidencję spełniania obowiązku szkolnego oraz obowiązku nauki. 

2. Organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany w ramach zadań własnych przesyłać właściwym dyrektorom szkół informacje o aktualnym stanie i zmianach w ewidencji dzieci i młodzieży w wieku 3-18 lat.

[1] Art.16.
6.
Dyrektorzy niepublicznych szkół podstawowych i gimnazjów oraz dyrektorzy publicznych szkół podstawowych i gimnazjów, a także dyrektorzy szkół specjalnych i ośrodków, o których mowa w art.2 pkt 5, prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego, którym nie ustalono obwodów, o przyjęciu ucznia do szkoły są obowiązani powiadomić dyrektora publicznej szkoły podstawowej lub gimnazjum, w których obwodzie uczeń mieszka, oraz informować go o spełnianiu przez ucznia obowiązku szkolnego. 

6a. Przepis ust.6 stosuje się odpowiednio do dyrektora publicznej szkoły podstawowej i publicznego gimnazjum o ustalonym obwodzie, który przyjął do szkoły ucznia zamieszkującego w obwodzie innej szkoły publicznej.

  1. EGZEKWOWANIE OBOWIĄZKU SZKOLNEGO
[1] Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

[1] Art. 20. Niespełnianie obowiązku, o którym mowa w art.14 ust. 3, obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki podlega egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

KOMENTARZ NA TEMAT EGZEKWOWANIA OBOWIĄZKU SZKOLNEGO

Rodzice dziecka podlegającego obowiązkowi szkolnemu są obowiązani do dopełnienia czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do szkoły, zapewnienia regularnego uczęszczania dziecka na zajęcia szkolne i zapewnienia warunków do przygotowania się dziecka do zajęć. Obowiązkiem rodziców jest powiadamianie organów gminy o formie spełniania obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki przez młodzież w wieku 16 - 18 lat i zmianach w tym zakresie (art.18 pkt5 [1]).

Niespełnianie obowiązku szkolnego podlega egzekucji w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art.20 [1]). Oznacza to, że na ustawowego przedstawiciela dziecka może być nałożona grzywna w celu przymuszenia do spełniania ciążącego na nim obowiązku. Jednolity tekst ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest ogłoszony w Dz.U. 2002 Nr 110, poz. 968 [9]. Ustawa ta określa tryb postępowania i środki egzekucji administracyjnej stosowane w celu doprowadzenia wykonania obowiązków.

Obowiązek szkolny w rozumieniu art.2 par.1 pkt 3 tej ustawy [9] jest obowiązkiem „o charakterze niepieniężnym, przekazanym do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego” - którym jest art. 20 ustawy o systemie oświaty [1].

Dyrektor publicznej szkoły podstawowej i gimnazjum, w rozumieniu art. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest „wierzycielem”, uprawnionym do żądania wykonania obowiązku szkolnego w drodze egzekucji administracyjnej. W tym celu, po stwierdzeniu niespełniania przez dziecko obowiązku szkolnego, dyrektor publicznej szkoły podstawowej, w której obwodzie dziecko mieszka, kieruje do jego rodziców (opiekunów prawnych) upomnienie zawierające stwierdzenie, że obowiązek szkolny nie jest realizowany, wezwanie do posyłania dziecka do szkoły z wyznaczeniem terminu, informację, że niespełnianie obowiązku jest zagrożone skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Stanowi o tym art.15 ustawy [9].

W przypadku konieczności skierowania sprawy na drogę egzekucji administracyjnej (niezastosowania się do wezwania mimo upływu terminu określonego w upomnieniu przez dziecko obowiązku szkolnego) dyrektor publicznej szkoły podstawowej (gimnazjum) kieruje wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej do organu egzekucyjnego, którym zgodnie z art.20 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [9] jest właściwa gmina. Do wniosku dołącza się tzw. tytuł wykonawczy, sporządzony zgodnie z przepisami art.27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz dowód doręczenia upomnienia. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia upomnienia. Kosztami upomnienia obciąża się rodziców dziecka na rzecz wierzyciela, tj. szkoły, na konto wskazane przez dyrektora.

Środkiem egzekucji administracyjnej obowiązku szkolnego jest grzywna w celu przymuszenia. Grzywnę nakłada się na ustawowego przedstawiciela dziecka, tj. rodziców lub prawnych opiekunów (art.120 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym  w administracji).

W art.59 par.1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określono przypadki, w których postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przedstawiono ogólnie. Należy zwrócić szczególną uwagę na prowadzenie postępowania ściśle z ustaloną w tych przepisach procedurą.
  1. INNE ZAPISY ZWIĄZANE Z OBOWIĄZKIEM SZKOLNYM

[10] ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

 

[10] Art. 25. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Art. 26. 

§ 1. Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.

§ 2. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.

 

Art. 27. Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.

 

Art. 28. Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.

[1] Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

[1] Art. 2 pkt 5) młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodki umożliwiające dzieciom i młodzieży, o których mowa w art.16 ust.7, a także dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo ze sprzężonymi niepełnosprawnościami realizację odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art.14 ust. 3, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki,  

[1] Art. 31. Kurator oświaty w imieniu wojewody, wykonuje zadania i kompetencje
w zakresie oświaty określone w ustawie i przepisach odrębnych na obszarze województwa,
a w szczególności:

    1) wykonuje zadania organu wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego:
                            (...)
           b)
w stosunku do dyrektorów szkół - w sprawach z zakresu obowiązku szkolnego i obowiązku nauki oraz w sprawach skreślenia uczniów z listy uczniów,

[1] Art. 90.
1.
Niepubliczne przedszkola, w tym specjalne, szkoły podstawowe i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy.

 2. Niepubliczne szkoły podstawowe specjalne i gimnazja specjalne oraz szkoły ponadgimnazjalne o uprawnieniach szkół publicznych, w tym z oddziałami integracyjnymi, otrzymują dotacje z budżetu powiatu.  

2a. Dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego ucznia danego typu i rodzaju szkoły w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego, o której mowa w ust.1 i 2, pod warunkiem że osoba prowadząca szkołę poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji.
(...)

3a. Placówki niepubliczne, o których mowa w  art.2 pkt 5 i 7, otrzymują na każdego wychowanka dotacje z budżetu powiatu w wysokości równej średnim wydatkom bieżącym ponoszonym na jednego wychowanka tego samego rodzaju placówki publicznej,
a w przypadku niepublicznych ośrodków umożliwiających realizację obowiązku, o którym mowa w art.14 ust. 3, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki dzieciom i młodzieży, o których mowa w art.16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym ze sprzężonymi niepełnosprawnościami, w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego wychowanka tego rodzaju ośrodków w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, pod warunkiem, że osoba prowadząca placówkę przedstawi planowaną liczbę wychowanków organowi właściwemu do udzielenia dotacji, nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji.
(...)

4b. Dotacje dla niepublicznych szkół artystycznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż kwota wydatków bieżących ustalonych dla szkół tego samego typu prowadzonych przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego w przeliczeniu na jednego ucznia, pod warunkiem że osoba prowadząca niepubliczną szkołę poda ministrowi właściwemu do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego planowaną liczbę uczniów, nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji.